Chăm hoa mùa mưa Đà Lạt: chống mốc xám, dập hoa và úng chậu

Một cơn mưa chiều làm vườn trông tươi hơn, nhưng cả tuần mưa dầm lại là chuyện khác: bông hồng thâm mép, nụ cát tường nâu dần, chậu đồng tiền ướt nhẹp dưới đáy. Chăm hoa mùa mưa ở Đà Lạt (khoảng tháng 5–10) là chống ba việc: mốc xám trên bông, hoa dập vì mưa tạt và úng rễ. Cách làm gói trong bốn việc: đặt chậu dưới mái che sáng nhưng thông gió, ngắt hoa tàn hằng ngày, chỉ tưới gốc buổi sáng khi đất đã khô 2–3 cm, và đổ nước đĩa lót sau mỗi trận mưa.

Phần tưới, che mưa cho cây lá, sen đá đã có trong bài chăm cây cảnh mùa mưa Đà Lạt. Bài này dành riêng cho cây có hoa.

Vì sao hoa ở Đà Lạt dễ hỏng trong mùa mưa?

Vì thời tiết mùa mưa Đà Lạt nằm đúng vùng mà nấm mốc xám (Botrytis cinerea) ưa thích nhất. Tài liệu của Đại học Kentucky (Mỹ) ghi nhận nấm này lây nhiễm thuận lợi nhất ở 60–75°F, tức khoảng 15,5–24°C, khi độ ẩm không khí quanh 90%; mô bị thương có thể nhiễm từ khoảng 80%, và nấm gần như ngừng lây khi trời trên khoảng 29°C. Đà Lạt mát 15–24°C quanh năm, mùa mưa lại ẩm và nhiều sương, nên áp lực bệnh cao hơn hẳn các thành phố nóng.

Theo Đại học Minnesota, nấm sống sẵn trên xác lá, hoa tàn và rác thực vật; bào tử theo gió và giọt nước bắn sang cây khác; nấm thường bắt đầu từ mô bị thương, mô yếu và cánh hoa. Nói cách khác, một bông tàn để quên trên mặt chậu chính là "nhà" của bệnh. Ngoài nấm, cánh hoa ngậm nước nặng lên dễ dập, gãy cành, còn giá thể ướt nhiều ngày làm rễ thiếu khí rồi thối.

Nhận biết mốc xám, phân biệt với hoa bị dập mưa

Mốc xám bắt đầu bằng chấm nâu nhỏ như vết nước trên cánh, lan thành mảng nâu mềm, rồi phủ lớp mốc màu xám tro như bụi; chạm vào thấy bụi bào tử bay lên. Hoa bị dập mưa thì chỉ thâm, nhũn ở mép cánh phía ngoài, không có lớp mốc và không lan sang bông khác.

Nhóm hoa chậu hay gặp mốc xám ở Đà Lạt: hồng, cát tường, cẩm chướng, đồng tiền, dạ yến thảo, thu hải đường, thược dược, cúc. Bông kép, cánh dày và tán rậm giữ ẩm lâu nên dễ bị hơn.

Che mưa cho hoa nhưng đừng che kín gió

Chỗ đặt tốt nhất trong mùa mưa là dưới mái hiên hoặc mái nhựa trong lấy sáng, thông thoáng ít nhất hai phía; không trùm nilon kín sát tán vì hơi nước đọng lại bên trong còn ẩm hơn ngoài trời. Hoa vẫn cần sáng để nở: góc quá tối dễ làm rụng nụ, như phân tích trong bài hoa có nụ nhưng không nở.

• Xếp chậu thưa để tán các chậu không chạm nhau, gió lùa được qua giữa.
• Kê chậu lên gạch hoặc kệ cao 3–5 cm: nước tràn không ngấm ngược, đất bẩn không bắn lên lá.
• Cây cao như thược dược, ly, cát tường: cắm cọc, buộc dây mềm trước khi vào những tuần mưa gió.

Tưới và thoát nước trong những tuần mưa dầm

Trong mùa mưa, nhiều chậu hoa ngoài hiên chỉ cần tưới 3–5 ngày một lần, có tuần không cần tưới; quyết định bằng tay chứ không theo lịch. Ấn ngón tay xuống đất sâu 2–3 cm: còn ẩm mát thì chưa tưới. Nhấc thử chậu: còn nặng tay là bầu còn nước.

• Tưới vào buổi sáng, rót sát gốc, không xối lên bông và lá; không tưới chiều tối vì tán sẽ ướt suốt đêm.
• Chậu dưới mái che kín có thể khô trong khi chậu ngoài trời ướt sũng: kiểm tra từng chậu.
• Đổ nước đĩa lót trong vòng 30 phút sau khi tưới hoặc sau trận mưa tạt. Chậu sứ không lỗ: nhấc bầu nhựa bên trong ra, đổ nước đọng ở đáy.
• Chậu ướt liên tục quá một tuần dù không tưới: thông lỗ thoát, giá thể bí thì chờ ngày khô thay giá thể tơi hơn.

Cách kiểm tra độ ẩm và lượng nước cho từng nhóm hoa có ở bài cách tưới hoa trong chậu.

Ngắt hoa tàn và dọn chậu mỗi ngày

Dọn hoa tàn là biện pháp chống mốc xám hiệu quả nhất trong mùa mưa, hiệu quả hơn mọi loại thuốc phun. Mỗi sáng dành vài phút:

1. Ngắt bông héo, bông dập kèm cuống.
2. Nhặt cánh rụng trên mặt đất, trên lá và kẹt giữa tán.
3. Cho tất cả vào túi, buộc kín rồi bỏ đi; không ủ hay vứt cạnh chậu hoa.

Chỉ làm khi tán đã ráo, tránh lúc mưa còn đọng, vì tay và kéo ướt mang bào tử từ chậu này sang chậu khác. Lau kéo bằng cồn 70% giữa các chậu. Mùa mưa không phải lúc cắt hồi lớn; các kiểu cắt và thời điểm phù hợp có trong bài cách cắt tỉa hoa.

Bón phân mùa mưa thế nào cho đúng?

Mùa mưa nên bón ít và loãng hơn mùa khô, chỉ bón khi cây đang ra lá non và có vài ngày hửng nắng. Mưa có thể rửa trôi dinh dưỡng ở chậu ngoài trời, nhưng cây đang úng rễ thì không hút được phân. Tránh bón nhiều đạm: tán rậm, mềm, nhiều lá non là môi trường ẩm lý tưởng cho nấm. Nếu lá đổi màu và bạn chưa chắc vì nước hay vì dinh dưỡng, đối chiếu bảng trong bài hoa bị vàng lá.

Có cần phun thuốc phòng nấm cho hoa không?

Phần lớn trường hợp là không, nếu bạn đã giữ chỗ đặt thoáng, tưới gốc và dọn hoa tàn đều. Đại học Minnesota cũng nhận xét nhiều cây tự hồi khi thời tiết khô lại. Khi bệnh lan nhanh qua nhiều chậu, hãy chụp ảnh rõ và hỏi cửa hàng vật tư nông nghiệp để chọn đúng sản phẩm, dùng đúng nhãn; có thể tham khảo nhóm sản phẩm sinh học.

Checklist sau mỗi trận mưa lớn

Hỏi Làng Hoa Hướng Dương khi hoa có dấu hiệu lạ

Nếu chậu hoa có đốm lạ hoặc héo dù đất ướt, hãy chụp cả góc trồng sau mưa, cận bông, mặt dưới lá và gốc, gửi qua Zalo 0912 743 753 hoặc ghé 44 Hồ Xuân Hương, Phường Lâm Viên, Đà Lạt để được xem giúp. Nguyên tắc chăm hoa quanh năm có ở bài trụ cột cách chăm hoa Đà Lạt.