Cây lọc không khí NASA: danh sách thật và cây hợp văn phòng Đà Lạt
NASA năm 1989 thử 12 loại cây trong buồng kín với benzen, TCE và formaldehyde. Xem danh sách đúng theo báo cáo gốc, cây nào sống khỏe ở văn phòng Đà Lạt và điều nghiên cứu không chứng minh.
Làng Hoa Hướng Dương · Cập nhật 15/10/2026
Cây lọc không khí NASA là nhóm cây được Wolverton và cộng sự thử năm 1989 trong buồng Plexiglas kín dưới 1 m³, đo mức giảm benzen, TCE và formaldehyde sau 24 giờ. Danh sách chính gồm 12 cây như lan ý, lưỡi hổ, thường xuân, cúc, đồng tiền, phất dụ, vạn niên thanh. Tổng quan năm 2019 của Cummings và Waring cho thấy cần 10–1.000 cây/m² mới bằng thông gió, nên cây chậu không thay được việc mở cửa. Ở văn phòng Đà Lạt, thường xuân, lan ý, dây nhện và lưỡi hổ là lựa chọn bền nhất.
Cây lọc không khí NASA là khoảng một chục loại cây nội thất được thử trong Nghiên cứu Không khí Sạch của NASA năm 1989 (B. C. Wolverton và cộng sự), đo khả năng giảm benzen, trichloroethylene (TCE) và formaldehyde trong buồng kín nhỏ. Kết quả có thật nhưng chỉ đúng trong buồng thí nghiệm: ở văn phòng thật, vài chậu cây không thay được việc mở cửa và thông gió. Dưới đây là danh sách đúng theo báo cáo gốc và những cây sống khỏe ở văn phòng Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng).
Nghiên cứu cây lọc không khí NASA thực sự làm gì?
NASA đặt từng chậu cây vào buồng kín, bơm hóa chất vào rồi đo nồng độ giảm bao nhiêu sau 24 giờ. Báo cáo cuối cùng mang tên Interior Landscape Plants for Indoor Air Pollution Abatement (tháng 9/1989), do B. C. Wolverton, Anne Johnson và Keith Bounds thực hiện tại Trung tâm Vũ trụ Stennis, phối hợp với Hiệp hội Nhà thầu Cảnh quan Mỹ (ALCA). Mục đích ban đầu là làm sạch không khí cho các trạm sống khép kín.
Điều kiện thí nghiệm
- Buồng làm bằng nhựa Plexiglas, siết kín bằng bu lông: buồng nhỏ 0,76 × 0,76 × 0,76 m (khoảng 0,44 m³), buồng lớn 0,76 × 0,76 × 1,53 m (khoảng 0,88 m³).
- Mỗi lần thử một chậu cây dưới đèn trồng cây, có quạt nhỏ đảo khí, không trao đổi khí với bên ngoài; lấy mẫu lúc bắt đầu, sau 6 giờ và 24 giờ.
- Loạt thử nồng độ cao dùng khoảng 15–20 ppm, cao hơn nhiều lần mức thường gặp trong nhà; có thêm loạt thử nồng độ thấp dưới 1 ppm.
Kết quả đáng chú ý
- Với benzen nồng độ thấp, lượng giảm sau 24 giờ dao động từ khoảng 48% (vạn niên thanh) tới gần 90% (thường xuân). Nhưng chậu chỉ có đất, không có cây cũng làm giảm khoảng 20%.
- Với TCE nồng độ thấp, mức giảm chỉ 9–23%, gần bằng chậu đất đối chứng.
- Nhóm tác giả nhận thấy vùng rễ – đất và vi sinh vật quanh rễ góp phần lớn, không chỉ riêng lá cây.
Danh sách cây lọc không khí NASA theo báo cáo gốc 1989
Danh sách sàng lọc chính gồm 12 loại cây do ALCA đề xuất:
| Tên trong báo cáo | Tên khoa học | Tên thường gọi ở Việt Nam |
|---|---|---|
| Bamboo palm | Chamaedorea seifritzii | Cau tre (cau trúc) |
| Chinese evergreen | Aglaonema modestum | Vạn niên thanh |
| English ivy | Hedera helix | Thường xuân |
| Ficus | Ficus benjamina | Si lá nhỏ (sanh Benjamin) |
| Gerbera daisy | Gerbera jamesonii | Hoa đồng tiền |
| Janet Craig | Dracaena deremensis 'Janet Craig' | Phất dụ lá xanh |
| Marginata | Dracaena marginata | Phất dụ lá kim viền đỏ |
| Mass cane | Dracaena fragrans 'Massangeana' | Thiết mộc lan (phát tài) |
| Mother-in-law's tongue | Sansevieria laurentii | Lưỡi hổ viền vàng |
| Peace lily | Spathiphyllum 'Mauna Loa' | Lan ý (bạch môn) |
| Pot mum | Chrysanthemum morifolium | Cúc chậu |
| Warneckei | Dracaena deremensis 'Warneckei' | Phất dụ sọc trắng |
Bảng đo formaldehyde còn có trầu bà vàng (Scindapsus aureus), dây nhện, vài loài philodendron, nha đam và chuối. Các danh sách "50 cây NASA" trên mạng thường gộp thêm cây và hóa chất từ ấn phẩm về sau, không phải báo cáo 1989.
Cây lọc không khí NASA nào trồng tốt ở văn phòng Đà Lạt?
Hợp nhất với văn phòng Đà Lạt 15–24°C là thường xuân, lan ý, dây nhện và lưỡi hổ; nhóm phất dụ, vạn niên thanh, trầu bà vàng vẫn sống được nhưng chậm lớn và dễ vàng lá khi phòng xuống dưới khoảng 15°C.
| Cây | Mức hợp văn phòng Đà Lạt | Vị trí gợi ý | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Thường xuân | Rất hợp, ưa mát | Kệ sách, chậu treo gần cửa kính | Không để đất sũng mùa mưa |
| Lan ý | Rất hợp | Bàn họp, góc sáng gián tiếp | Lá rũ là dấu hiệu thiếu nước |
| Dây nhện | Rất hợp | Kệ cao, chậu treo | Ra cây con, dễ nhân giống |
| Lưỡi hổ | Hợp | Góc phòng, cạnh tủ hồ sơ | Tưới thưa; lạnh + ướt dễ thối gốc |
| Cúc chậu, đồng tiền | Hợp nếu đủ sáng | Bậu cửa sổ, quầy lễ tân sáng | Coi như hoa trang trí theo đợt |
| Phất dụ, thiết mộc lan | Trung bình | Giữa phòng, xa cửa ra vào | Tránh gió lạnh lùa |
| Vạn niên thanh, trầu bà vàng | Trung bình | Bàn làm việc trong phòng kín | Chậm lớn khi dưới 15°C |
| Si lá nhỏ, cau tre | Trung bình | Sảnh có kính lớn | Si dễ rụng lá khi đổi chỗ |
Giá tham khảo 4 cây phổ biến
| Tên cây | Kích thước | Giá tham khảo (VNĐ) | Đặt ở đâu |
|---|---|---|---|
| Trầu bà mini | Cao 15–25 cm | 50.000–120.000 | Bàn làm việc cá nhân |
| Lưỡi hổ vàng | Cao 40–70 cm | 160.000–320.000 | Góc phòng làm việc |
| Lan ý | Cao 30–50 cm | 130.000–280.000 | Bàn giám đốc, bàn họp |
| Thường xuân chậu | Cao 20–35 cm | 90.000–380.000 | Kệ sách, treo tường |
Giá tham khảo, thay đổi theo kích thước và mùa. Cách chăm chi tiết xem bài cây lan ý và cây lưỡi hổ.
Những điều nghiên cứu NASA không chứng minh
Nghiên cứu NASA không chứng minh vài chậu cây làm sạch được không khí một văn phòng thật. Các ngộ nhận hay gặp:
- "Lọc gần hết độc tố trong phòng chỉ sau một ngày": các con số phần trăm trong báo cáo chỉ mô tả buồng kín dưới 1 m³. Phòng làm việc 30 m² có thể tích gấp hàng chục lần và luôn trao đổi khí với bên ngoài.
- "Hút bức xạ máy tính": báo cáo không đo bức xạ; trầu bà hay xương rồng không chặn được sóng từ màn hình.
- "Nhả oxy ban đêm đủ cho cả phòng": lượng khí một chậu lưỡi hổ trao đổi quá nhỏ so với thể tích phòng.
Năm 2019, Bryan Cummings và Michael Waring (Đại học Drexel, Mỹ) tổng quan khoảng một chục nghiên cứu trong 30 năm, đăng trên Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology. Họ quy đổi kết quả ra tốc độ cung cấp khí sạch (CADR) và kết luận: cần khoảng 10 đến 1.000 cây trên mỗi m² sàn mới bằng tác dụng của hệ thống thông gió tòa nhà hoặc vài cửa sổ mở.
Cây vẫn đáng đặt vì dễ chịu cho mắt, thêm chút độ ẩm khi bật máy sưởi; nghiên cứu của Nieuwenhuis và cộng sự (Đại học Exeter, 2014) ghi nhận văn phòng có cây cho năng suất cao hơn khoảng 15%. Xem thêm lợi ích cây xanh văn phòng có bằng chứng.
Cách dùng cây lọc không khí NASA cho đúng trong văn phòng
Hãy coi cây là lớp xanh bổ sung; thông gió và giảm nguồn ô nhiễm mới là việc chính, nhất là ở Đà Lạt, nơi văn phòng hay đóng kín cửa vì lạnh:
- Mở cửa sổ 10–15 phút buổi sáng và đầu giờ chiều, kể cả ngày lạnh.
- Giảm nguồn VOC: phòng mới sơn hoặc mới nhập bàn ghế gỗ công nghiệp nên để thoáng nhiều ngày.
- Chọn cây theo ánh sáng thật của từng vị trí, không chọn theo danh sách "lọc khí".
- Giữ vùng rễ sạch và thoáng: giá thể tơi xốp, không để nước đọng đáy chậu.
- Lau lá 2 tuần một lần.
Phòng 15–20°C làm đất lâu khô, còn máy sưởi làm khô đất mặt; hãy thử đất ở độ sâu 2–3 cm trước khi tưới. Chi tiết xem bài chăm cây để bàn trong phòng máy lạnh. Lên phương án cho cả văn phòng thì xem bài tổng hợp cây xanh văn phòng Đà Lạt.
Mua cây trong danh sách NASA tại Làng Hoa Hướng Dương
Làng Hoa Hướng Dương có sẵn lan ý, lưỡi hổ, thường xuân, trầu bà, dây nhện, phất dụ và cúc, đồng tiền theo mùa, đã quen khí hậu mát Đà Lạt. Xem mẫu trong danh mục cây xanh văn phòng, hoặc ghé cửa hàng tại 44 Hồ Xuân Hương, Phường Lâm Viên, Đà Lạt (mở 7:00–21:00 hằng ngày). Gọi hoặc Zalo 0912 743 753 để được tư vấn theo ánh sáng, diện tích phòng và nhận ảnh cây thật trước khi giao; đơn đi Bảo Lộc, Nha Trang, Phan Thiết báo phí theo kích thước, số lượng khi chốt đơn.
Câu hỏi thường gặp
Theo NASA, cây nào lọc không khí tốt nhất?
Trong buồng kín năm 1989, mỗi cây mạnh ở một chất: thường xuân giảm benzen nồng độ thấp gần 90%, thiết mộc lan giảm formaldehyde nhiều ở nồng độ cao, đồng tiền và lan ý cũng cho kết quả tốt. Nhưng đó là số liệu buồng dưới 1 m³. Trong văn phòng thật không có "cây lọc khí tốt nhất", nên chọn cây hợp ánh sáng và nhiệt độ phòng.
Cần bao nhiêu cây để lọc sạch không khí một phòng làm việc?
Theo tổng quan của Cummings và Waring (2019), cần khoảng 10 đến 1.000 cây trên mỗi m² sàn mới bằng hiệu quả thông gió của tòa nhà hoặc vài cửa sổ mở. Con số này không khả thi, nên đừng mua cây với mục tiêu lọc khí. Hãy mở cửa thông gió đều đặn và đặt cây vì thẩm mỹ, tinh thần.
Lưỡi hổ có thật sự nhả oxy ban đêm không?
Lưỡi hổ thuộc nhóm cây mở khí khổng vào ban đêm để hấp thụ CO2, nên hay được nói là "nhả oxy ban đêm". Tuy vậy, lượng khí một chậu cây trao đổi rất nhỏ so với thể tích phòng, không làm thay đổi đáng kể nồng độ oxy. Đặt lưỡi hổ vì bền, ít tưới, hợp góc thiếu sáng là lý do thực tế hơn.
Văn phòng mới sơn ở Đà Lạt có nên đặt cây NASA để khử mùi?
Cây không khử được mùi sơn hay mùi gỗ công nghiệp mới một cách đáng kể. Cách hiệu quả là mở cửa thông gió nhiều ngày, bật quạt hút nếu có và chờ mùi giảm hẳn rồi mới dọn vào. Sau đó đặt cây để làm đẹp; nên chọn thường xuân, lan ý, dây nhện vì hợp khí hậu mát của Đà Lạt.
Cúc và đồng tiền trong danh sách NASA đặt văn phòng được bao lâu?
Cúc và đồng tiền chậu cần nhiều sáng nên đẹp nhất ở bậu cửa sổ hoặc quầy lễ tân gần kính, thường giữ hoa được vài tuần. Khi hoa tàn, có thể đưa chậu ra ban công nắng để dưỡng hoặc thay đợt hoa mới. Đà Lạt trồng hai loại hoa này quanh năm nên dễ đổi theo mùa với chi phí vừa phải.